Η Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία
αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια της πόλης των Ιωαννίνων συμβάλλοντας στην εκπαίδευση των μαθητών και των μαθητριών της πόλης για πάνω από 90 χρόνια. Από τα έδρανα της ΖΠΑ δίδαξαν γνωστοί εκπαιδευτικοί και ακαδημαϊκοί και αποφοίτησαν διακεκριμένοι επιστήμονες και επαγγελματίες. Επιπλέον, η ΖΠΑ αποτελεί τοπόσημο της πόλης μιας και στις αίθουσές της διαδραματίστηκαν γεγονότα που είχαν σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο.
ΟΣΜΑΝ ΤΣΙΑΟΥΣ ΤΖΑΜΙ
Στην περιοχή πριν την ανέγερση της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, υπήρχε το Οσμάν Τσιαούς τζαμί μαζί με τα άλλα ιερατικά κτίρια, που αποτελούσαν τον θρησκευτικό και εκπαιδευτικό πυρήνα των μουσουλμάνων της πόλης κατά την οθωμανοκρατία.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’20, πολλά από τα το τζαμιά της πόλης των Ιωαννίνων είχαν εγκαταλειφθεί και κατεδαφίστηκαν, μεταξύ αυτών και το Οσμάν Τσιαούς τζαμί.
Η Μητρόπολη Ιωαννίνων πριν την κατεδάφιση είχε αγοράσει όλη την έκταση του Οσμάν Τσιαούς με σκοπό να ανεγείρει ένα εκπαιδευτήριο (τη Μαρούτσειο Σχολή, την Παυλίδειο Σχολή ή το 3ο Ελισαβέτειο Παρθεναγωγείο).
Πηγή: φωτογραφίες από τη συλλογή του Απόστολου Βερτόδουλου, γνωστού Γιαννιώτη ερασιτέχνη φωτογράφου, από το υπέροχο λεύκωμα του “ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ”.
Ο Περικλής Μελίρρυτος μπροστά από το παλαιό κτίριο του Γηροκομείου Ζωσιμάδων. (Σημείωση: Το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές από το σεισμό του 1969, κατεδαφίστηκε και ανεγέρθηκε το νέο Γηροκομείο).
Η Θεμελίωση του κτιρίου της ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας
Στις 8 Νοεμβρίου 1930 γίνεται η θεμελίωση του κτιρίου από το Μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα Βλάχο. Οκτώ χρόνια αργότερα και την ίδια ημερομηνία γίνεται η τελετή εγκαινίων του κτιρίου, το οποίο καταλαμβάνει συνολικό εμβαδό 5270 τ.μ. επί οικοπέδου 17.000 τ.μ. Με τα εγκαίνια του διδακτηρίου, μεταφέρεται εκεί η Παιδαγωγική Ακαδημία (εξ ου και το όνομα). Μέχρι το 1982 όπου καταργούνται οι Παιδαγωγικές Ακαδημίες από τη ΖΠΑ αποφοιτούν πάνω από 7000 δάσκαλοι.
Στην φωτογραφία αποτυπώνεται η ομαδική προσέλευση των επισήμων στα εγκαίνια της ΖΠΑ στις 8 Νοεμβρίου 1938. Προηγείται ο μητροπολίτης Σπυρίδων και ακολουθούν λίγο πιο πίσω ο υπουργός Παιδείας της κυβέρνησης Ιωάννη Μεταξά, Κωνταντίνος Γεωργακόπουλος και ο Δήμαρχος Ιωαννίνων Δημήτριος Βλαχλείδης (στο δεξιό της φωτογραφίας). Πηγή: από τον ιστότοπο του Συλλόγου Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής
Η Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία στη διάρκεια του Β’ ΠΠ
Στους χώρους που στεγάζεται σήμερα το Εσπερινό Γενικό Λύκειο Ιωαννίνων (νοτιοδυτική πτέρυγα), λειτουργούσε το 2ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το νοσοκομείο αυτό μαζί με το 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων (που βρισκόταν στο κάστρο των Ιωαννίνων) κάλυπταν τις αυξημένες ανάγκες περίθαλψης των τραυματιών που έρχονταν από το μέτωπο της Αλβανίας.
Κυριακή, 20 Απριλίου 1941
Η Κυριακή του Πάσχα 1941 έμελλε να υπάρξει ημέρα σταθμός για την πόλη των Ιωαννίνων με το κτίριο της ΖΠΑ να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Με την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα, τα αεροπλάνα τους Junkers 87 Stukas βομβαρδίζουν συνεχώς Ελληνικές πόλεις για να τρομοκρατήσουν τον άμαχο πληθυσμό τους. Μεταξύ αυτών και η πόλη των Ιωαννίνων. Οι Γερμανοί δε θα σεβαστούν τον Ερυθρό Σταυρό (σύμβολο Υγειονομικής Μονάδας) που είναι ζωγραφισμένος στη στέγη του κτιρίου και το μεσημέρι αρχίζουν το σφυροκόπημα.
Αυτοθυσία…
Σύμφωνα με την μαρτυρία του Πέτρου Αποστολίδη (ιατρός του 1ου Στρατιωτικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων που μεταφέρθηκε στην ΖΠΑ) “αφού μια βόμβα τρύπησε στέγη, ταβάνια και τσιμεντένια πατώματα εξερράγη στο κατώφλι της πόρτας ενός από τα δύο χειρουργεία. Είχαν εγχείρηση εκείνη τη στιγμή, σκοτώθηκαν γιατροί, νοσοκόμοι και όσοι βρίσκονταν στο χειρουργικό θάλαμο, εκτός από τον εγχειριζόμενο. Αναποδογύρισε το χειρουργικό κρεβάτι – δεν είχε ακόμη αρχίσει η εγχείρηση- κι αυτός βρέθηκε λιπόθυμος ύστερα ανάμεσα σε νεκρούς, χωρίς γρατσουνιά. Το μεγάλο χολ ανάμεσα στα δύο χειρουργεία ήταν γεμάτο νοσοκόμους και αρρώστους, όλες οι αδελφές του Νοσοκομείου τακτοποιούσαν γάζες και επιδέσμους για τους κλιβάνους των χειρουργείων. Η βόμβα τις κομμάτιασε“.
2) «Όσα Θυμάμαι» 1900 – 1969, Πέτρος Αποστολίδης, εκδ. Κέδρος 1983
3) “Ο βομβαρδισμός του στρατιωτικού νοσοκομείου Ιωαννίνων στη Ζωσιμαία Ακαδημία τον Απρίλιο του 1941”, άρθρο του Φιλήμονα Καραμήτσου
57 νεκροί
Στον βομβαρδισμό χάθηκαν 57 άνθρωποι. Σπουδαίοι γιατροί, όπως ο αρχίατρος Μαρκάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου και διευθυντής του νοσοκομείου, ο Ξ. Κοντιάδης επίσης Καθηγητής Πανεπιστημίου (τον Μάιο του 1940 είχε εκλεγεί παμψηφεί τακτικός καθηγητής της έδρας της χειρουργικής παθολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ανέλαβε και τη διεύθυνση της Πανεπιστημιακής Χειρουργικής Κλινικής του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου) αλλά και έξι νοσοκόμες. Η Ελένη Θεοτόκη – Παρασκευοπούλου (περισσότερα για την γνωστή οικογένεια της Κέρκυρας μπορείτε να βρείτε στο άρθρο της Ελένης Σπανού στον ιστότοπο του Λυκείου Ελληνίδων Βόλου), παλαίμαχος Προϊσταμένη Αδελφή, διευθύνουσα των Αδελφών της Βάσεως Ηπείρου (ετών 57), η Καλλιόπη Γιουλούντα (ετών 30), διευθύνουσα του 2ου Στρατιωτικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, η Ελένη Καλογερίδου (ετών 20), διπλωματούχος αδελφή, η Λουκία Κυριακού (ετών 35), η Ελένη Μητροπούλου (ετών 30), η Ελένη Τσάλλη, δόκιμη διαιτολόγος αδελφή, (ετών 60). Μεταξύ των νεκρών νοσοκόμων υπάρχει και μια έφηβη Γιαννιώτισσα (ετών 17) αγνω΄στων στοιχείων, που έφευγε καθημερινά από το σπίτι της, για να παράσχει εθελοντικά βοήθεια στο νοσοκομείο.
Η πρώτη Ελληνίδα Αλεξιπτωτίστρια
Η Σόνια – Σοφία Στεφανίδη, η οποία είχε μόλις λίγες μέρες που παρουσιάστηκε για ανάληψη υπηρεσίας στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, είναι από τους πρώτους που τρέχει να βοηθήσει τους πολυάριθμους τραυματίες και είναι αυτή που συγκεντρώνει τα διαμελισμένα μέλη των άτυχων νεκρών. Την επόμενη μέρα του βομβαρδισμού, ένα κομβόι από μηχανοκίνητα οχήματα κατεβαίνει το Δρίσκο. Τα άρματα μπαίνουν στην πόλη. Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν τα Γιάννενα. Η Σόνια – Σοφία Στεφανίδου μετά τη συνθηκολόγηση επιστρέφει στην Αθήνα και μετά από δυόμισι μήνες φτάνει στη Μέση Ανατολή. Εκεί υπηρετεί στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Αλεξάνδρειας αλλά το 1943 η απόφασή της να καταταγεί στη μονάδα καταδρομέων αφήνει εμβρόντητο τον πρωθυπουργό Ε. Τσουδερό.
Περισσότερες πληροφορίες για την Σόνια – Σοφία Στεφανίδου μπορείτε να βρείτε στο αφιέρωμα της ΜΗΧΑΝΗΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Μετά τον πόλεμο
Η νοτιοδυτική πτέρυγα της ΖΠΑ θα παραμείνει Στρατιωτικό Νοσοκομείο (406 Στρατιωτικό Νοσοκομείο) κατά την περίοδο του εμφυλίου (δείτε σχετική συλλογή φωτογραφιών παρακάτω) και μέχρι το 1981. Κατά άλλες πληροφορίες λέγεται ότι όλο το κτίριο της ΖΠΑ κατά την περίοδο του εμφυλίου είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, στις άλλες πτέρυγες του κτιρίου της ΖΠΑ εκτός από την Παιδαγωγική Ακαδημία, θα φιλοξενηθεί η νεοϊδρυθείσα Φιλοσοφική Σχολή Ιωαννίνων (1964-1965) όπου για ένα ακαδημαϊκό έτος 200 φοιτητές έκαναν μάθημα στην αίθουσα τελετών της ΖΠΑ. Από το 1981 και ύστερα το κτίριο της ΖΠΑ φιλοξενεί αποκλειστικά σχολεία και των δύο βαθμίδων της Εκπαίδευσης. Μέχρι το 1999 στους χώρους που στεγάζεται σήμερα το Εσπερινό Γενικό Λύκειο Ιωαννίνων υπήρχε το 2ο ΤΕΛ Ιωαννίνων. Από το αρχείο που διατηρείται στο σχολείο μας, με την πράξη 10/05-02-1999 του Βιβλίου Πράξεων, οι εκπαιδευτικοί και ο Δντης του 2ου ΤΕΛ Ιωαννίνων ανήκουν πλέον στο δυναμικό του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ιωαννίνων.
Συλλογή φωτογραφιών που εικονίζουν χώρους του σχολείου μας που λειτουργούσε ως νοσοκομείο κατά την περίοδο του Β’ ΠΠ και του εμφυλίου
Διευθυντές Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ιωαννίνων
Αρχείο διευθυντών και διευθυντριών Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ιωαννίνων
Ψηφιακή Επετηρίδα Αποφοίτων Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ιωαννίνων
Μαρτυρίες αποφοίτων μαθητών του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για την εμπειρία τους κατά τη διάρκεια φοίτησης στο σχολείο.
Ευχαριστίες
Θα ήταν από μέρους μας αμέλεια να μην αναφερθούμε στην αμέριστη βοήθεια του κου. Βασίλειου Χολέβα αλλά και των υπευθύνων της ομάδας ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ… στο FB. Τόσο ο κος. Χολέβας μέσα από τις αναρτήσεις του φωτογραφικού του αρχείου όσο και αυτές της ομάδας ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ… προσπαθούν να ξαναθυμίσουν στους παλιούς και να διδάξουν στους νέους την ιστορία της πόλης των Ιωαννίνων. Τους ευχαριστούμε θερμά.
